Lý do

Sáng 5/2/2025, trong phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 1, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã đề nghị các đại biểu dự báo, phân tích những vấn đề mới, những vấn đề nổi lên, như khả năng xảy ra chiến tranh thương mại trên thế giới.

Bài viết sau đây sẽ cung cấp cho bạn những hiểu biết cơ bản về chiến tranh thương mại, một số cuộc chiến tranh thương mại đã xảy ra trong lịch sử, và những gợi ý giúp bạn có đối sách phù hợp để chuẩn bị cho tình huống chiến tranh thương mại xảy ra.

Chiến tranh thương mại là gì?

Chiến tranh thương mại xảy ra khi các quốc gia áp dụng các biện pháp kinh tế để gây áp lực lên nhau, thường thông qua việc tăng thuế nhập khẩu, hạn chế xuất khẩu hoặc áp dụng các quy định khắt khe nhằm bảo vệ nền kinh tế nội địa. Mục đích của chiến tranh thương mại thường là để giảm sự phụ thuộc vào hàng hóa nước ngoài, tạo lợi thế cho ngành sản xuất trong nước hoặc phản ứng trước các chính sách thương mại không công bằng.

Chiến tranh thương mại không chỉ là cuộc đối đầu về chính sách thuế quan mà còn là cuộc chiến về công nghệ, quyền sở hữu trí tuệ và ảnh hưởng kinh tế toàn cầu. Lịch sử đã chứng kiến nhiều cuộc chiến thương mại lớn, để lại hậu quả sâu rộng đối với các quốc gia liên quan.

Các cuộc chiến tranh thương mại đã từng xảy ra trong lịch sử

Chiến tranh thương mại Mỹ – Anh (1828 – 1846)

Từ đầu thế kỷ 19, Mỹ áp dụng chính sách bảo hộ nền công nghiệp non trẻ bằng cách tăng thuế nhập khẩu đối với hàng hóa nước ngoài, đặc biệt là sản phẩm công nghiệp từ Anh. Đỉnh điểm của chính sách này là Đạo luật Thuế quan năm 1828, hay còn gọi là “Tariff of Abominations” (Đạo luật Thuế quan Khủng khiếp), áp thuế lên tới 45-50%. Trước khi chiến tranh thương mại diễn ra, thương mại giữa Mỹ và Anh đạt khoảng 3 tỷ USD (tính theo giá trị ngày nay). Tuy nhiên, việc áp thuế cao đã làm giảm mạnh kim ngạch thương mại, gây tác động tiêu cực đến cả hai bên.

Anh không đứng yên trước chính sách bảo hộ của Mỹ. Nước này lập tức giảm nhập khẩu bông từ Mỹ và tìm kiếm nguồn cung thay thế từ các thuộc địa như Ấn Độ. Điều này khiến giá bông tại Mỹ giảm mạnh, từ mức 0.10 USD/pound, gây thiệt hại nặng nề cho các bang miền Nam nước Mỹ, vốn phụ thuộc vào xuất khẩu bông và nhập khẩu hàng hóa giá rẻ từ Anh.

Nhận thấy những hậu quả nghiêm trọng của cuộc chiến thương mại, Tổng thống Mỹ James K. Polk đã ký Đạo luật Thuế quan năm 1846 (Walker Tariff), giảm mức thuế trung bình xuống còn 25%. Cùng năm, Mỹ và Anh cũng đạt được Thỏa thuận Oregon năm 1846, giải quyết tranh chấp lãnh thổ tại khu vực Oregon, giảm căng thẳng chính trị và tạo điều kiện thuận lợi cho hợp tác kinh tế.

Chiến Tranh Thương Mại Mỹ – Nhật (1980-1990)

Trong thập niên 1980, căng thẳng thương mại giữa Mỹ và Nhật Bản leo thang khi nền kinh tế Nhật vươn lên mạnh mẽ, đặc biệt trong các lĩnh vực ô tô, điện tử và thép. Đặc biệt khi thâm hụt thương mại Mỹ với Nhật Bản chiếm đến 42% tổng thâm hụt hàng hóa của họ đã khiến cho chính phủ Mỹ lo ngại. Chính phủ Mỹ dưới thời Tổng thống Ronald Reagan đã cáo buộc Nhật Bản thực hiện các chính sách thương mại không công bằng, trộm cắp tài sản trí tuệ và áp đặt thuế 100% lên các sản phẩm chất bán dẫn Nhật Bản. Washington gây áp lực buộc Tokyo hạn chế xuất khẩu bằng biện pháp “tự nguyện hạn chế xuất khẩu” (VER), đặc biệt là ô tô và thép. Đồng thời, Mỹ thúc đẩy Hiệp định Plaza năm 1985, khiến đồng yên tăng giá mạnh, làm hàng hóa Nhật kém cạnh tranh hơn.

Kết quả, Nhật Bản giảm xuất khẩu sang Mỹ nhưng lại rơi vào bong bóng tài sản. Khi bong bóng vỡ vào đầu những năm 1990, nước này bước vào “thập kỷ mất mát” với tăng trưởng trì trệ.

Nguy cơ chiến tranh thương mại Mỹ – Trung

Hiện tại, Mỹ và Trung Quốc đang đối đầu về thuế quan và chính sách thương mại. Từ năm 2018, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã áp thuế hàng trăm tỷ USD lên hàng hóa Trung Quốc với cáo buộc Trung Quốc thao túng tiền tệ, trợ cấp doanh nghiệp nhà nước và đánh cắp công nghệ Mỹ. Trung Quốc cũng đáp trả bằng cách áp thuế cao lên hàng hóa Mỹ. Tổng giá trị hàng hóa bị áp thuế trong cuộc chiến lần đầu tiên (tính đến năm 2020 lên đến hơn 550 tỷ USD đối với hàng hóa từ Trung Quốc và 185 tỷ USD hàng hóa Mỹ.

Ngày 2/2/2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump – không lâu sau khi nhậm chức lần 2, đã ký sắc lệnh hành pháp áp thuế mới với hàng hóa từ Canada, Mexico và Trung Quốc. Một ngày sau, hai nước có chung biên giới với Mỹ được cho thêm 30 ngày chuẩn bị, nhưng không có ngoại lệ nào dành cho Trung Quốc. Chính sách mới cũng đã bãi bỏ “de minimis” – quy định lô hàng hóa trị giá dưới 800 USD khi nhập khẩu vào Mỹ sẽ được miễn thuế – đã tồn tại từ những năm 1930. Đây là bước đi quyết liệt nhằm thay đổi cán cân thương mại và mang lại cơ hội mới cho các công ty nội địa trước sự bành trướng của sàn thương mại điện tử ngoại như Temu, Shein, Aliexpress… Theo đó, toàn bộ hàng Trung Quốc vào Mỹ bị áp thuế nhập khẩu thêm 10%.

Ngay sau đó, Bắc Kinh được cho rằng cũng đã “tung ra” các đòn trả đũa như: Áp thuế 15% đối với than và khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG), 10% đối với dầu thô, máy móc nông nghiệp và một số loại xe hạng nặng… Trung Quốc cũng đã khởi kiện Mỹ lên Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

Chiến tranh thương mại Mỹ Trung được cho là sẽ tác động đến cả hai bên và nhiều nước liên qua.  Giá cả tăng cao, ảnh hưởng đến doanh nghiệp và người tiêu dùng ở cả hai nước. Các công ty Mỹ cũng chịu thiệt hại vì không thể xuất khẩu dễ dàng sang Trung Quốc. Căng thẳng thương mại có thể kéo dài, tác động đến chuỗi cung ứng toàn cầu và tăng trưởng kinh tế.

Cơ hội và khó khăn đối với Việt Nam

Đối với Việt Nam, chiến tranh thương mại nếu xảy ra được dự báo là có thể tạo ra cả cơ hội và khó khăn. Đó là cơ hội mở rộng thị trường xuất khẩu và tăng thu hút đầu tư nước ngoài. Nhưng Việt Nam cũng có thẻ gặp khó khăn do áp lực cạnh tranh từ hàng hóa Trung Quốc, xuất khẩu sang Trung quốc có thể gặp trở ngại, và cũng không loại trừ khả năng Việt Nam cũng có thẻ bị Mỹ trừng phát thương mại (Việt Nam cũng là nước xuất siêu sang Mỹ và nếu không kiểm soát chặt chẽ, hàng Trung Quốc có thể đội lốt “made in vietnam” để né thuế). Bên cạnh đó, tỷ giá và thị trường tiền tệ có thể bị ảnh hưởng do xu hướng tăng giá của đồng USD. Thị trường chứng khoán biến động do nhà đầu tư nước ngoài có thể rút vốn do lo ngại bất ổn kinh tế toàn cầu.

Chiến tranh thương mại: Ảnh hưởng đến ví tiền của bạn?

Chiến tranh thương mại, nếu xảy ra, có thể dẫn đến những ảnh hưởng đáng kể đến tài chính cá nhân. Đầu tiên, giá cả hàng hóa và dịch vụ, đặc biệt là hàng nhập khẩu, sẽ tăng cao do thuế quan và các rào cản thương mại. Điều này làm giảm sức mua của người tiêu dùng, buộc họ phải chi tiêu nhiều hơn cho cùng một lượng hàng hóa hoặc dịch vụ. Lạm phát gia tăng cũng bào mòn giá trị tiền tiết kiệm, khiến cho việc tích lũy tài sản trở nên khó khăn hơn. Nếu chiến tranh thương mại kéo dài và leo thang, nó có thể dẫn đến suy thoái kinh tế, làm tăng tỷ lệ thất nghiệp. Việc mất việc làm hoặc giảm thu nhập sẽ gây khó khăn cho việc chi trả các khoản nợ, các chi phí sinh hoạt thiết yếu và ảnh hưởng nghiêm trọng đến kế hoạch tài chính dài hạn như đầu tư, hưu trí.

Ngoài ra, chiến tranh thương mại còn tác động đến thị trường chứng khoán. Sự bất ổn và lo ngại về tăng trưởng kinh tế có thể khiến thị trường chứng khoán biến động mạnh, gây thiệt hại cho các nhà đầu tư. Giá trị danh mục đầu tư có thể giảm đáng kể, ảnh hưởng đến kế hoạch tiết kiệm hưu trí hoặc các mục tiêu tài chính khác.

>> Xem thêm: 

Làm gì nếu chiến tranh thương mại xảy ra?

Chiến tranh thương mại có thể tác động trực tiếp đến tài chính cá nhân của mỗi người. Bởi vậy, để chuẩn bị cho những tình huống xấu nhất, bạn cần có chiến lược quản lý tài chính phù hợp:

1. Hãy đa dạng hóa nguồn thu nhập: Nếu bạn chỉ phụ thuộc vào một nguồn thu nhập, bạn có thể gặp rủi ro khi kinh tế biến động. Hãy tìm cách kiếm thêm thu nhập từ nhiều nguồn như đầu tư, kinh doanh hoặc làm việc tự do.
2. Tiết kiệm nhiều hơn: Chiến tranh thương mại có thể làm giá cả tăng cao, vì vậy hãy xây dựng một quỹ dự phòng ít nhất 6 tháng chi phí sinh hoạt.
3. Xem xét lựa chọn hàng hóa tiêu dùng: Khi giá hàng hóa nhập khẩu tăng, hãy tìm kiếm sản phẩm thay thế nội địa để giảm chi phí sinh hoạt.
4. Hạn chế vay nợ: Khi kinh tế bất ổn, việc mắc nợ quá nhiều có thể khiến bạn rơi vào khủng hoảng tài chính. Hãy tập trung trả nợ và hạn chế vay mới.
5. Đầu tư thông minh, tránh đầu tư rủi ro cao: Cổ phiếu dễ bị ảnh hưởng, có thể cân nhắc trái phiếu hoặc tài sản an toàn hơn. Tránh đầu tư vào các ngành bị ảnh hưởng mạnh như công nghệ hoặc xuất nhập khẩu. Xem xét các ngành ít bị ảnh hưởng như tiêu dùng thiết yếu, y tế và năng lượng. Đa dạng hóa danh mục đầu tư để giảm rủi ro.
6. Thường xuyên theo dõi tin tức kinh tế: Cập nhật thông tin về diễn biến chiến tranh thương mại để có thể đưa ra quyết định tài chính phù hợp.

___________________

2TARGET – TIÊN PHONG TRONG ĐÀO TẠO TÀI CHÍNH 

Địa chỉ: Tầng 2, Số 6 Nguyễn Thị Thập, Trung Hòa, Cầu Giấy, Hà Nội 

Hotline: 0898 622 822 

Website: www.2target.vn

Bảng tầm nhìn – “Kim chỉ nam” cho hành trình sự nghiệp

Bạn đã bao giờ mơ ước trở thành một doanh nhân thành đạt, một chuyên gia hàng đầu trong một lĩnh vực công nghệ mới nổi, hay một nhà lãnh đạo truyền cảm hứng? Đó chính là những mục tiêu tầm nhìn, là bức tranh về tương lai bạn khao khát.

Tại sao cần có tầm nhìn cho hành trình sự nghiệp? Ví dụ như An – chàng trai đam mê công nghệ, An đã đặt ra tầm nhìn trở thành lập trình viên tài năng, được tuyển dụng vào tập đoàn công nghệ lớn nhất ngay vào năm thứ 3 Đại học. Tầm nhìn rõ ràng thôi thúc An miệt mài học tập, tham gia các dự án thực tế, trau dồi kỹ năng lập trình. Kết quả, An nhanh chóng khẳng định được năng lực của bản thân và được tuyển dụng vào công ty mở ước ngay từ cuối năm thứ 3. 

Việc có tầm nhìn rõ ràng sẽ giúp bạn:

• Tăng cường động lực, xua tan chán nản: Giống như việc leo núi, khi nhìn thấy đỉnh núi hùng vĩ, bạn sẽ có thêm động lực để vượt qua mọi chông gai trên hành trình. Tầm nhìn rõ ràng giúp bạn hiểu rõ “lý do” đằng sau mỗi nỗ lực, từ đó duy trì động lực bền bỉ và “chiến đấu” hết mình với những thử thách.
• Hành động quyết đoán, hiệu quả: Bạn có biết, những người thành công đều sở hữu một điểm chung, họ biết chính xác mình muốn gì và hành động kiên định để đạt được điều đó. Tầm nhìn đóng vai trò như sợi dây liên kết, giúp bạn thống nhất mọi kế hoạch, hành động, tạo nên sức mạnh tổng hợp, đưa bạn đến đích nhanh chóng.

“Công thức” xây dựng bảng tầm nhìn sự nghiệp

Để xây dựng một tầm nhìn rõ ràng và định hình lộ trình sự nghiệp, bạn cần phải đi qua một số bước quan trọng.

“Khoanh vùng” lĩnh vực quan tâm 

Hãy dành thời gian suy ngẫm, liệt kê những lĩnh vực bạn thực sự quan tâm, đam mê và muốn dành thời gian, công sức để theo đuổi. Ví dụ:

• Sự nghiệp: Bạn muốn làm việc trong lĩnh vực nào?
• Tài chính: Bạn mong muốn đạt được mức thu nhập bao nhiêu?
• Sức khỏe: Bạn muốn có một lối sống lành mạnh như thế nào?
• Các mối quan hệ: Bạn muốn xây dựng những mối quan hệ như thế nào?

“Vẽ” bức tranh mục tiêu mong muốn 

Trong mỗi lĩnh vực, hãy đặt ra những mục tiêu cụ thể, chi tiết bạn muốn đạt được. Ví dụ:

• Sự nghiệp: Trở thành trưởng phòng marketing của một công ty đa quốc gia.
• Tài chính: Kiếm được 50 triệu đồng/tháng sau 5 năm tốt nghiệp.
• Sức khỏe: Luyện tập thể thể thao 3 buổi/tuần, giảm 5kg sau 1 năm nữa.
• Các mối quan hệ: Xây dựng mạng lưới 100 người bạn, đối tác tin cậy trong lĩnh vực marketing.

“Lắp ráp” mục tiêu theo công thức SMART 

Để biến những mục tiêu mơ hồ thành hiện thực, hãy áp dụng công thức SMART với 5 yếu tố sau:

• Specific (Cụ thể): Mục tiêu cần rõ ràng, chi tiết, tránh chung chung.
  • Thay vì: “Tôi muốn trở thành người giỏi tiếng Anh”, hãy cụ thể hóa: “Tôi muốn đạt 7.0 IELTS trong vòng 6 tháng”.
• Measurable (Đo lường được): Mục tiêu cần có thước đo để đánh giá tiến độ.
  • Thay vì: “Tôi muốn đọc sách”, hãy xác định: “Tôi muốn đọc 10 cuốn sách trong vòng 5 tháng”.
• Achievable (Khả thi): Mục tiêu cần phù hợp với khả năng, nguồn lực hiện tại của bạn.
  • Đừng đặt mục tiêu quá cao, viển vông, dễ dẫn đến nản chí. Hãy bắt đầu từ những mục tiêu nhỏ, dễ đạt được, sau đó tăng dần mức độ.
• Relevant (Phù hợp): Mục tiêu cần phù hợp với giá trị, sở thích, đam mê của bạn.
  • Đừng chạy theo mục tiêu của người khác, hãy lắng nghe bản thân, xác định điều bạn thực sự muốn.
• Time-bound (Có thời hạn): Mục tiêu cần có deadline cụ thể để tạo động lực hành động.
  • Thay vì: “Tôi muốn học lập trình”, hãy đặt thời hạn: “Tôi muốn hoàn thành khóa học lập trình web trong vòng 3 tháng”.

Một khi bạn đã có một bảng tầm nhìn rõ ràng, bạn sẽ cảm thấy tự tin hơn rất nhiều. Giống như một người đi tàu, khi đã biết đích đến, bạn sẽ luôn có động lực để vượt qua mọi khó khăn trên đường đi.

Mô hình từ Sở thích đến thành tựu

Bạn đam mê điều gì? Thành công liệu có phải chỉ nhờ may mắn? Câu trả lời nằm ở hành trình rèn luyện và phát triển bản thân, bắt đầu từ chính những sở thích của bạn.

Theo chuyên gia Hà Thanh Thư, mô hình “Từ sở thích đến thành tựu” sẽ giúp bạn định hướng nghề nghiệp và biến đam mê thành hiện thực.

Sở thích – Điểm khởi đầu của đam mê

Sở thích là những hoạt động bạn yêu thích làm trong thời gian rảnh, mang lại niềm vui và sự thư giãn. Chúng phản ánh một phần tính cách và sở trường tiềm ẩn của bạn. Việc xác định sở thích là bước đầu tiên trên hành trình khám phá bản thân và tìm kiếm con đường sự nghiệp phù hợp. Ví dụ, bạn có thể yêu thích âm nhạc, hội họa, viết lách, thể thao, nấu ăn, hay công nghệ. Hãy dành thời gian trải nghiệm và lắng nghe bản thân để tìm ra những hoạt động thực sự khiến bạn say mê.

Năng khiếu – Tài sản quý giá của riêng bạn

Năng khiếu là khả năng tự nhiên giúp bạn thực hiện một hoạt động nào đó tốt hơn người khác mà không cần tốn quá nhiều công sức. Nó là nền tảng để phát triển các kỹ năng chuyên sâu. Tuy nhiên, năng khiếu cần được nuôi dưỡng và phát triển thông qua rèn luyện. Hãy tham gia các hoạt động ngoại khóa, câu lạc bộ, hoặc thử sức với những điều mới mẻ để khám phá và phát triển năng khiếu của mình.

Kỹ năng – Công cụ để đạt được thành công

Kỹ năng là khả năng thực hiện một công việc cụ thể một cách hiệu quả. Kỹ năng được hình thành từ năng khiếu thông qua quá trình rèn luyện, học tập và thực hành. Kỹ năng không chỉ giúp bạn hoàn thành công việc mà còn mở ra nhiều cơ hội trong sự nghiệp. Hãy rèn luyện chuyên sâu bằng cách đăng ký các khóa học, tham gia đào tạo hoặc tự học từ sách vở, internet, v.v.

Thành tựu – Đích đến của hành trình

Thành tựu là kết quả bạn đạt được sau quá trình nỗ lực và phát triển kỹ năng. Thành tựu không chỉ là những thành công lớn, mà còn là những bước tiến nhỏ bạn đạt được mỗi ngày. Nó mang lại sự hài lòng cá nhân và sự công nhận từ xã hội. Hãy đặt mục tiêu rõ ràng và kiên trì theo đuổi để đạt được thành tựu mong muốn.

Bí kíp bứt phá bằng những kỹ năng thiết yếu

Tầm nhìn là nền tảng, nhưng để “bứt phá” ngoạn mục, bạn cần trang bị thêm những kỹ năng cần thiết. Bốn nhóm kỹ năng mà bất kỳ người lao động nào cũng cần, đó là:

Kỹ năng chuyên môn 

Kỹ năng chuyên môn là những kỹ năng nền tảng cho mỗi ngành nghề. Ví dụ như bạn muốn trở thành một chuyên gia tư vấn tài chính, những kỹ năng chuyên môn bắt buộc phải có như là khả năng đọc hiểu báo cáo tài chính, phân tích dòng tiền, xây dựng và lập kế hoạch tài chính, tư vấn đầu tư, tư vấn thuế v.v… Hãy trau dồi kiến thức chuyên ngành, tham gia các khóa học, workshop để trở thành chuyên gia trong lĩnh vực bạn theo đuổi.

Kỹ năng chuyển đổi 

Đây là “chìa khóa vạn năng” giúp bạn thích nghi với mọi môi trường làm việc. Hãy rèn luyện kỹ năng phân tích, giải quyết vấn đề, tư duy phản biện, làm việc nhóm từ đó giúp thích ứng được với các môi trường làm việc áp lực và đòi hỏi tính linh hoạt cao, kết nối và tăng cường khả năng hợp tác mạnh mẽ với các đồng nghiệp, không những nâng cao hiệu suất làm việc của bản thân mà còn góp phần phát triển môi trường làm việc chung.

Kỹ năng sống 

Giúp bạn xây dựng hình ảnh chuyên nghiệp, tạo ấn tượng tốt với nhà tuyển dụng và những người xung quanhHãy trau dồi kỹ năng giao tiếp, ứng xử, làm việc nhóm, quản lý thời gian.

Kỹ năng làm chủ tài chính cá nhân 

Kỹ năng quản lý tài chính cá nhân đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc đảm bảo sự ổn định tài chính và đạt được các mục tiêu tài chính lâu dài, giúp bạn kiểm soát chi tiêu, đầu tư thông minh, tạo nền tảng vững chắc cho tương lai. Nền tảng tài chính và sự nghiệp có mối quan hệ hai chiều rất chặt chẽ. Việc phát triển và ổn định tài chính cá nhân giúp bạn có thể tập trung cho sự nghiệp. Đồng thời, khi sự nghiệp phát triển, nó lại tạo ra những nguồn thu ổn định cho tài chính bền vững.

Ngoài ra, để thành công, từ kinh nghiệm của những chuyên gia hàng đầu, bạn còn cần có tư duy đột phá và khả năng kết nối mạnh mẽ. Đó là:

• Tư duy lãnh đạo: Không chỉ dành cho những người quản lý, tư duy lãnh đạo giúp bạn chủ động, sáng tạo, dám nghĩ dám làm, dẫn dắt bản thân và người khác.
• Tư duy sáng tạo: Trong thời đại 4.0, sáng tạo và giải quyết vấn đề là “vũ khí” tối thượng giúp bạn tạo ra giá trị, đột phá trong công việc.
• “Kết nối” mạng lưới quan hệ chất lượng: Mạng lưới quan hệ rộng mở, chất lượng mang đến cho bạn cơ hội, hỗ trợ, kiến thức quý báu. Hãy tham gia các hoạt động ngoại khóa, hội thảo, sự kiện ngành nghề để mở rộng kết nối.

Tầm nhìn chính là “ngọn hải đăng” soi sáng con đường sự nghiệp, giúp bạn tiến bước vững chắc và đạt được thành công. Hãy dành thời gian suy ngẫm, “viết” ra bức tranh tương lai bạn mong muốn và hành động ngay hôm nay!

___________________

2TARGET – TIÊN PHONG TRONG ĐÀO TẠO TÀI CHÍNH 

Địa chỉ: Tầng 2, Số 6 Nguyễn Thị Thập, Trung Hòa, Cầu Giấy, Hà Nội 

Hotline: 0898 622 822 

Website: www.2target.vn

Người ta từng hỏi tỷ phú Warrant Buffet: “Luận điểm đầu tư của ông rất đơn giản. Tại sao mọi người không sao chép ông?”. Buffet đã trả lời “Bởi vì không ai muốn làm giàu chậm cả”. Trong thế giới ngày nay, ước mơ làm giàu nhanh chóng không còn xa lạ với nhiều người. Nhưng lòng tham và tâm lý “được ăn cả, ngã về không” lại là nguyên nhân dẫn đến nhiều bi kịch lớn.

Năm 2024, bóng ma lừa đảo trực tuyến vẫn lởn vởn trên không gian mạng Việt Nam, giăng bẫy hàng trăm nghìn người dùng. Cứ 220 người thì có 1 người sập bẫy, một tỉ lệ đáng báo động – 0,45%. Con số thiệt hại khổng lồ, lên tới 18.900 tỷ đồng, vẽ nên bức tranh u ám về tội phạm mạng đang hoành hành (Theo Hiệp hội An ninh mạng quốc gia). 

Vì sao người Việt lại bị lừa nhiều đến thế?

Lòng tham là bản chất của con người

Nhiều lý thuyết tâm lý học cho rằng tham lam phát triển ở con người nhiều hơn so với các loài động vật khác. Con người khác động vật vì có khả năng tưởng tượng về tương lai, thậm chí là cái chết. Điều này khiến chúng ta lo lắng về ý nghĩa cuộc sống và giá trị bản thân. Để xoa dịu lo âu, chúng ta thường tìm đến các giá trị vật chất, sự thành công, danh tiếng, thông qua đó để chứng tỏ sự tồn tại của bản thân. Bởi vậy, lòng tham trở thành động lực không ngừng thúc đẩy chúng ta đạt được mục tiêu mới. Chúng ta không chỉ muốn “nhiều”, mà luôn muốn “nhiều hơn”.

Một lý thuyết khác về lòng tham cho rằng nó được lập trình trong gen của chúng ta bởi vì trong quá trình tiến hóa, nó có xu hướng thúc đẩy sự tồn tại và sinh sản. Vì có lòng tham, con người phát triển các nguồn lực, phương tiện và động lực để đổi mới và đạt được thứ họ muốn. Lòng tham cũng giúp xã hội phát triển, mang lại của cải vật chất và tăng trưởng kinh tế. Nhà kinh tế học Milton Friedman lập luận rằng vấn đề của tổ chức xã hội không phải là tiêu diệt lòng tham, mà là thiết lập một sự sắp xếp để lòng tham ít gây hại nhất.

Nhưng lòng tham cũng là một con dao hai lưỡi. Những người hoàn toàn bị kích thích bởi sự tham lam có thể dành toàn bộ cuộc sống để chỉ tập trung vào tích lũy bất cứ điều gì họ thèm muốn. Mặc dù họ đã đáp ứng được mọi nhu cầu hợp lý của mình, thậm chí là hơn thế, nhưng họ vẫn muốn nhiều hơn, và không thể chuyển hướng động lực và ham muốn của mình sang những thứ khác. Lòng tham cũng có thể dẫn đến những hành động như lừa dối, đố kỵ và thù hằn cùng các hành vi tiêu cực như cờ bạc, đầu cơ, gian xảo và trộm cắp.

Đầu tư bằng lòng tham và tâm lý “được ăn cả ngã về không”

Hãy tưởng tượng một cơ hội đầu tư được tán dương là “chắc thắng,” với hứa hẹn lãi suất gấp 10 trong vòng một tháng. Lòng tham có thể khiến nhà đầu tư quên đi nguy cơ, bỏ qua những suy nghĩ phản biện để tìm hiểu sự thực. Họ sẵn sàng tham gia với kỳ vọng về một bước “đại nhảy vọt” để trong chớp mắt vươn đến giàu có. Hậu quả là những tài sản đầu tư bị bán phá giá, hoặc tệ hại hơn, nhà đầu tư có thể đứng trước nguy cơ mất toàn bộ vốn. Câu châm ngôn “được ăn cả, ngã về không” là cái bẫy đặt sâu trong tư duy nhiều nhà đầu tư dễ dàng rơi vào những cái bẫy lừa đảo tài chính.

Những cái bẫy lừa đảo tài chính

Vụ lừa đảo của Bernie Madoff, một trong những vụ Ponzi lớn nhất lịch sử, là bài học đắt giá về cạm bẫy tài chính. Lợi dụng danh tiếng và lòng tham của nhà đầu tư, Madoff hứa hẹn lợi nhuận phi thực tế, dùng tiền người mới trả cho người cũ. Khi bong bóng vỡ năm 2008, thiệt hại lên tới 65 tỷ USD, khiến vô số người trắng tay, còn Madoff lãnh án 150 năm tù.

Vụ lừa đảo của Tiktoker Mr. Pips cũng réo lên một hồi chuông cảnh tỉnh khác về sự nguy hiểm của những “bánh vẽ” tài chính. Tương tự như Madoff, Mr. Pips, hay còn được biết đến với tên thật là Phó Đức Nam, cũng vẽ ra viễn cảnh làm giàu nhanh chóng từ thị trường ngoại hối (forex), thu hút hàng nghìn người bằng những lời hứa hẹn lợi nhuận “khủng” lên đến 10%/tháng, những màn khoe mẽ cuộc sống xa hoa trên mạng xã hội. 

Hệ thống đa cấp được ngụy trang tinh vi dưới lớp vỏ bọc đầu tư tài chính, với các sàn giao dịch ảo như FXTradingMarkets hay Alpha Tradex, thực chất cũng chỉ là mô hình Ponzi lấy tiền người sau trả cho người trước, duy trì “bong bóng” cho đến khi vỡ tung. Ước tính, có khoảng hơn 6.000 người đã bị lừa với số tiền lên đến hơn 5.000 nghìn tỷ đồng, một con số khổng lồ gây chấn động dư luận. Vụ việc này một lần nữa cho thấy lòng tham, sự thiếu hiểu biết về tài chính, cùng với việc thiếu kiểm chứng thông tin đã tạo điều kiện cho những kẻ lừa đảo hoành hành. 

Các chiêu thức lừa đảo tài chính hiện nay

Ngày nay, các chiêu thức lừa đảo tài chính phát triển càng đa dạng, có thể kể đến như:

– Đầu tư đa cấp trá hình: Hứa hẹn “lợi nhuận khủng”, các dự án đa cấp trá hình thường yêu cầu người tham gia mời gọi thêm người mới để duy trì hệ thống. Khi không còn người tham gia, hệ thống sụp đổ, và những người tham gia cuối cùng mất trắng.

– Sàn giao dịch ngoại hối và tiền điện tử giả: Lợi dụng cơn sốt đầu tư ngoại hối và tiền điện tử, nhiều sàn giao dịch giả mạo đã lừa đảo hàng triệu đô la từ nhà đầu tư. Các sàn này thường sử dụng giao diện chuyên nghiệp và quảng cáo lãi suất cao, nhưng thực chất chỉ nhằm chiếm đoạt tiền của nhà đầu tư.

– Gọi vốn đầu tư qua quan hệ cá nhân: Kẻ lừa đảo thường tận dụng sự tin tưởng giữa bạn bè, người thân để huy động vốn. Chiêu thức này đặc biệt nguy hiểm vì nạn nhân thường ít nghi ngờ và khó khước từ khi người quen đứng ra bảo lãnh.

– Dự án bất động sản “ảo”: Một số dự án bất động sản giả danh các công ty uy tín, chào bán các lô đất “giá rẻ, pháp lý rõ ràng” nhưng thực tế không tồn tại hoặc đang vướng tranh chấp pháp lý.

Ai là người dễ rơi vào lừa đảo tài chính?

Những nhà đầu tư dễ rơi vào bẫy lừa đảo tài chính là những người thường có tâm lý “được ăn cả ngã về không”, họ thường có những đặc điểm như:

• Đã từng gặp khó khăn tài chính: Khi đã chịu đựng một thời gian dài trong thiếu thốn, nợ nần, con người có xu hướng bám vào bất kỳ điều gì hứa hẹn “lợi nhuận” nhanh.
• Tâm lý so sánh: Nhìn thấy những người xung quanh đầu tư và “đổi đời”, nhiều người sợ bỏ lỡ cơ hội.
• Tâm lý FOMO thúc đẩy họ sẵn sàng chấp nhận rủi ro.Thiếu kiến thức tài chính: Nhiều người không hiểu rõ nguy cơ trong các hình thức đầu tư, tin tưởng vào những hứa hẹn vô lý.

Thiếu kiến thức về Quản lý tài chính cá nhân

Ngoài yếu tố chính liên quan đến lòng tham, thì việc thiếu hiểu biết về Quản lý tài chính cá nhân cũng là nguyên nhân khiến số người bị lừa đảo ngày một tăng cao. Kiến thức tài chính hạn hẹp khiến nhiều người dễ dàng tin vào những lời hứa hẹn lợi nhuận phi thực tế, những “cơ hội đầu tư” mạo hiểm được tô vẽ hấp dẫn. Họ không nhận thức được rủi ro tiềm ẩn, không biết cách đánh giá tính khả thi của dự án, và cũng không có kỹ năng phân biệt đâu là đầu tư hợp pháp, đâu là lừa đảo. Chính sự thiếu hiểu biết này đã đẩy họ vào vòng xoáy của những chiêu trò tinh vi, cuối cùng mất trắng tiền bạc, thậm chí rơi vào cảnh nợ nần chồng chất. 

>> Xem thêm: Lừa đảo tài chính và tầm quan trọng của Quản lý tài chính cá nhân

Việc trang bị kiến thức quản lý tài chính cá nhân, từ những điều cơ bản như lập ngân sách, tiết kiệm, đầu tư an toàn, đến những kiến thức chuyên sâu hơn về thị trường tài chính, là “lá chắn thép” thiết yếu để bảo vệ bản thân trước những cạm bẫy ngày càng tinh vi của tội phạm mạng.

Cách phòng tránh bẫy lừa đảo tài chính

Bởi vì lòng tham là bản chất cố hữu, không thể xóa bỏ, rõ ràng chúng ta luôn cần “cảnh giác” với chính mình. Để bảo vệ tài chính cá nhân, mỗi người cần trang bị cho mình những kiến thức cơ bản và cách thức nhận diện các dấu hiệu cảnh báo. Dưới đây là những phương pháp đơn giản nhưng hiệu quả giúp bạn tránh xa những cạm bẫy lừa đảo và giữ vững tài sản của mình.

1. Nếu lợi nhuận quá tốt để là sự thật, hãy nghi ngờ. Một dự án đầu tư hứa hẹn lợi nhuận ổn định bất chấp biến động của thị trường là dấu hiệu đáng ngờ. Đừng để sự hấp dẫn của lợi nhuận cao đánh lừa bạn vào các cơ hội đầu tư rủi ro.
2. Không bao giờ chỉ dựa vào uy tín cá nhân. Ngay cả những cá nhân hoặc tổ chức có vẻ ngoài đáng tin cậy cũng có thể che giấu sự gian dối. Đảm bảo rằng bạn kiểm tra kỹ lưỡng các thông tin và nguồn gốc của những lời hứa hẹn.
3. Hãy kiểm tra thông tin một cách độc lập. Đừng phụ thuộc hoàn toàn vào lời hứa hoặc số liệu từ người chào mời đầu tư. Luôn kiểm tra thông tin từ nhiều nguồn khác nhau và tự xác minh tính chính xác của nó.
4. Thường xuyên đọc sách báo về kinh tế, tài chính và cập nhật tin tức mới. Cập nhật những thông tin mới về tài chính giúp bạn nhận diện được các hình thức lừa đảo phổ biến và phòng tránh được các nguy cơ rủi ro tiềm ẩn.
5. Trang bị kiến thức tài chính nền tảng. Hiểu biết vững vàng về các khái niệm tài chính cơ bản, như đầu tư, lãi suất, và quản lý rủi ro…, giúp bạn phân biệt được giữa cơ hội hợp pháp và bẫy lừa đảo, từ đó đưa ra các lựa chọn phù hợp cho bản thân.

>> Xem thêm: Cạm bẫy tài chính và cách phòng tránh

___________________

2TARGET – TIÊN PHONG TRONG ĐÀO TẠO TÀI CHÍNH 

Địa chỉ: Tầng 2, Số 6 Nguyễn Thị Thập, Trung Hòa, Cầu Giấy, Hà Nội 

Hotline: 0898 622 822 

Website: www.2target.vn

Dự án YOFIN là một phần nằm trong chương trình thực hiện sứ mệnh mà 2Target theo đuổi. Mục tiêu của chúng tôi khi xây dựng dự án là mang đến một thế hệ lao động trẻ có đủ kỹ năng để theo đuổi các mục tiêu tài chính cá nhân, từ đó góp phần vào sự phát triển bền vững của đất nước. Đồng thời, 2Target hy vọng sẽ truyền cảm hứng và kêu gọi sự hợp tác từ các tổ chức cộng đồng, đơn vị đào tạo và tổ chức sử dụng lao động, nguy giảm thiểu khó khăn cho sinh viên trong công việc tiếp theo kiến trúc công thức và tăng cường động lực trong quá trình hướng tới sự độc lập của tài chính.

NHỮNG CON SỐ ĐÁNG BÁO ĐỘNG

Hiện nay, sinh viên phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc quản lý tài chính cá nhân dù cho nền tảng gia đình có ổn định tài chính chính hay không. Một vấn đề cốt lõi là sinh viên thiếu các kiến ​​thức và kỹ năng cơ bản về quản lý tài chính cá nhân. 

Phần lớn sinh viên và người mới đi làm gặp khó khăn trong việc lập kế hoạch chi tiêu và đối mặt với trạng thái chi tiêu vượt quá mức thu nhập. Thiếu sót này ảnh hưởng đến khả năng tự cân đối ngân sách hàng tháng, khiến sinh viên thường xuyên gặp áp lực “chi nhiều hơn thu” và không thể thiết lập kế hoạch tài chính dài hạn.

Mặc dù thường gặp nhiều vấn đề trong việc chi tiêu, chính sinh viên cũng không nhận biết được tầm quan trọng của việc xây dựng kỹ năng và thói quen quản lý tiêu, hay chuẩn bị cho một mục tiêu tài chính dài hạn trước khi ra trường, khiến cho những khó khăn tài chính của họ có thể kéo dài ngay cả khi họ đã đi làm. 

Dựa trên kết quả khảo sát của 2Target năm 2024 với hơn 1.500 sinh viên tham gia, có tới 92,12 % sinh viên cho rằng tài chính có ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và học tập của họ. Trong khi đó, khả năng quản lý tài chính của sinh viên rất đáng báo động: 

• 76% sinh viên mơ hồ về thu nhập của bản thân;
• 45,43% sinh viên không biết mình tiêu bao tháng bao nhiêu;
• 76,73% sinh viên chưa có thói quen tiết kiệm tiền hàng tháng.

ĐỐI TƯỢNG CHÍNH CỦA DỰ ÁN

2Target lựa chọn đối tượng hưởng lợi của dự án là sinh viên các trường Đại học, Cao đẳng. Họ là lực lượng thanh niên đông đảo với khả năng lan toả nhanh và tác động đến cộng đồng xung quanh. Một thế hệ sinh viên được trang bị kiến thức tài chính đầy đủ sẽ góp phần xây dựng lực lượng lao động ổn định và thúc đẩy đạt được mục tiêu phát triển bền vững như: Xóa đói giảm nghèo, Việc làm tốt và tăng trưởng kinh tế hay Giảm bất bình đẳng. Sự chuẩn bị này không chỉ giúp các cá nhân thành công mà còn đóng góp vào sự phát triển chung của xã hội, tạo ra một tương lai tươi sáng hơn cho đất nước.

MỤC TIÊU DỰ ÁN

Dự án YOFIN tâm huyết trang bị nền tảng kiến thức và kỹ năng quản lý tài chính cá nhân vững chắc cho sinh viên Việt Nam, kiến tạo một thế hệ trẻ tài chính thông thái và tự chủ. Bằng việc triển khai các chương trình đào tạo chuyên sâu, hoạt động can thiệp thực tiễn, hệ thống học liệu phong phú và bộ công cụ hỗ trợ trực tuyến đa dạng, dự án không chỉ hướng đến chuyển biến nhận thức mà còn thúc đẩy hành vi tài chính tích cực, giúp sinh viên làm chủ ngân sách, tối ưu chi tiêu và hiện thực hóa các mục tiêu tài chính cá nhân.

HOẠT ĐỘNG CHÍNH DỰ ÁN YOFIN

Hợp phần 1: Nâng cao kiến ​​thức tài chính cá nhân cho sinh viên thông qua hoạt động đào tạo, phổ biến kiến ​​thức về tài chính cá nhân

Mục tiêu của phần hợp nhất: Hợp phần tạo ra tác động chuyển đổi thông qua việc xây dựng nền tảng kiến thức cơ bản về tài chính cá nhân, giúp sinh viên từ không có hoặc ít có thành có năng lực nhận diện được các vấn đề cũng như biết cách để quản lý tài chính cá nhân của bản thân.

Hoạt động chính của hợp phần: Tổ chức các hoạt động đào tạo bao gồm trực tiếp, trực tuyến trên nền tảng E-learning của 2Target, hybrid… theo nhu cầu và đặc điểm của sinh viên từng Trường.

Hợp phần 2: Thực hành ứng dụng quản lý tài chính cá nhân cho sinh viên

Mục tiêu của can thiệp: Hợp phần tạo ra tác động chủ động bằng cách tạo ra môi trường, sân chơi thực hành thực tế thúc đẩy sinh viên áp dụng thành thạo kỹ năng quản lý tài chính cá nhân đã học trong đời sống thực thay vì chỉ dừng ở việc biết thuyết.

Hoạt động chính : 

• Tổ chức các hoạt động ngoại khóa; 
• Tổ chức các phiên bản cố vấn chuyên sâu; 
• Bảo trợ chuyên môn cho các kênh truyền thông sinh viên;

Hợp phần 3: Xây dựng sinh thái các nguồn lực hỗ trợ sinh viên tiếp cận kiến thức và thực hành quản lý tài chính cá nhân

 Mục tiêu của hợp phần: Hợp phần tạo tác động chủ động thông qua phát triển một hệ sinh thái các nguồn lực hỗ trợ (công cụ, con người,…) giúp quản lý tài chính cá nhân của sinh viên trở nên nên khá dễ dàng, tiện lợi.

Hoạt động chính :

• Xây dựng cộng đồng online an toàn, cởi mở để sinh viên có không gian chia sẻ các vấn đề trong quản lý tài chính cá nhân.
• Xây dựng các công cụ hỗ trợ “tự phục vụ” giúp sinh viên đơn giản hóa quá trình quản lý tài chính cá nhân.
• Triển khai đào tạo ToT cho đội ngũ giảng viên, cố vấn tại chỗ, tăng cường khả năng tiếp cận kiến ​​trúc và chuyên gia tư vấn của sinh viên.

ĐỐI TÁC ĐỒNG HÀNH CÙNG DỰ ÁN

Để thực hiện hóa tầm nhìn và sứ mệnh của mình, YOFIN đã và đang hợp tác chặt chẽ với các chiến lược chiến lược, bao gồm các trường Đại học, Cao đẳng hàng đầu, các tổ chức xã hội, tổ chức phi chính phủ và doanh nghiệp uy tín. Sự đồng hành từ các đơn vị không chỉ là động lực mà còn là nền tảng quan trọng giúp dự án lan tỏa giá trị và hoạt động tích cực đến cộng đồng sinh viên trên cả nước.

>> Xem thêm: Thoả thuận hợp tác triển khai Dự án YOFIN với VFCA

Dự án YOFIN không chỉ mang đến kiến ​​thức mà còn tạo ra sự thay đổi tích cực và bền vững trong tư duy tài chính của sinh viên. Chúng tôi cam kết đồng hành cùng các trường đại học, cao đẳng để kiến ​​tạo một thế hệ trẻ tự tin, độc lập tài chính và sẵn sàng đóng góp tích cực vào sự phát triển xã hội.

Hãy cùng YOFIN chung tay tạo ra những giá trị bền vững, lan tỏa kiến ​​thức tài chính chính nhân đến hàng triệu sinh viên Việt Nam. Với sự đồng hành của các đối tác, chúng tôi tin rằng, mọi phương thức đều có thể vượt qua, mọi mục tiêu đều có thể đạt được.