Trong hành trình quản lý tài chính cá nhân, không phải ai cũng bắt đầu từ những con số. Có những người – đặc biệt là trẻ nhỏ – lại đưa ra quyết định tiền bạc dựa trên… cảm xúc và mối quan hệ. Nhóm tính cách này thường được gọi là “Người viển vông” (Dreamer) – và nếu không được hướng dẫn đúng cách, trẻ rất dễ trở thành người “chi tiền vì tình bạn”, thậm chí bị lợi dụng tài chính.

>> Trải nghiệm Công cụ Tính cách tài chính độc quyền của 2Target Tại đây

>> Đọc thêm: Tính cách tiền bạc, bạn thuộc loại nào? 

Vậy làm sao để cha mẹ nhận diện và giúp con xây dựng nền tảng tài chính vững vàng ngay từ nhỏ?

Dấu hiệu nhận biết trẻ “người viển vông” trong quản lý tài chính cá nhân

Dưới đây là những dấu hiệu cụ thể để cha mẹ có thể nhận biết trẻ thuộc nhóm này:

Thái độ chung đối với tiền bạc

• Hiếm khi quan tâm đến tiền: Trẻ rất ít khi nói chuyện, suy nghĩ hoặc thể hiện sự lo lắng về tiền bạc.
• Thờ ơ với quyền lợi tài chính: Trẻ thường không nhắc nhở cha mẹ khi đến ngày nhận tiền tiêu vặt và cũng không chủ động đề nghị làm thêm việc nhà để kiếm tiền mua đồ chơi.

Biểu hiện trong hành vi hàng ngày

• Làm bất cứ việc gì vì bạn bè: Trẻ đặc biệt trung thành, giàu lòng trắc ẩn và sẵn sàng gác lại các cam kết khác (như việc nhà) nếu bạn bè cần giúp đỡ hoặc rủ đi chơi.

• Dễ dàng thay đổi kế hoạch: Trẻ rất thoải mái với những thay đổi đột ngột nếu điều đó mang lại sự kết nối. Ví dụ, trẻ có thể bỏ kế hoạch xem phim để ở nhà chơi game nếu đó là ý muốn của đám đông.
• Lý do đòi hỏi đồ vật: Khi trẻ xin mua một món đồ mới, động cơ thường là vì “bạn thân cũng có một cái” hoặc để “cả nhà cùng chơi với nhau”, chứ không phải vì bản thân món đồ đó.

• Làm theo đám đông: Trẻ có xu hướng tham gia vào các hoạt động (như lớp ngoại khóa) chỉ vì bạn bè của trẻ cũng tham gia.
• Cần sự đồng hành: Trẻ sẽ làm việc chăm chỉ như bất kỳ ai, nhưng với điều kiện là không phải làm một mình.
• Vẻ ngoài có vẻ “thiếu trách nhiệm”: Đôi khi trẻ hay quên các nghĩa vụ cá nhân hoặc công việc nhà vì quá mải mê với các mối quan hệ xã hội.
• Dễ bị lợi dụng: Do đặt tình bạn lên trên tiền bạc, trẻ rất dễ bị thuyết phục và có nguy cơ bị bạn bè biến thành “máy rút tiền” nếu không được hướng dẫn.

Nhìn chung, trẻ viển vông là mẫu người thoải mái, dễ gần và thú vị, nhưng cha mẹ cần kiên nhẫn để giúp trẻ xây dựng kỹ năng tài chính thông qua lăng kính tính cách của trẻ.

Vì sao trẻ “viển vông” cần được dạy quản lý tài chính cá nhân sớm?

Không giống những nhóm tính cách khác, trẻ Dreamer:

• Không học tốt qua con số
• Không bị thúc đẩy bởi tiền
• Nhưng lại bị ảnh hưởng mạnh bởi cảm xúc và mối quan hệ

Vì vậy, nếu dạy tài chính theo cách truyền thống (ghi chép – tiết kiệm – tính toán), trẻ sẽ khó tiếp thu. Thay vào đó, cha mẹ cần tiếp cận tài chính qua lăng kính cảm xúc và tình bạn.

4 cách giúp trẻ không bị lợi dụng tiền bạc

Để giúp trẻ thuộc nhóm “Người viển vông” (Dreamer) không bị bạn bè lợi dụng tài chính, cha mẹ có thể áp dụng một số biện pháp cụ thể:

Nhận diện và lên kế hoạch cho điểm yếu

• Thừa nhận sự nhạy cảm: Cha mẹ cần nhận ra rằng trẻ rất dễ bị thuyết phục nếu sự gắn kết tình bạn được đem ra làm điều kiện.
• Lên kế hoạch trước: Trước khi trẻ đi chơi hoặc tham gia các hoạt động nhóm, hãy thảo luận và đặt ra các giới hạn tài chính rõ ràng để trẻ không bị bối rối khi đối mặt với sự lôi kéo của đám đông.     

Kiểm soát nguồn tiền mặt khi ra ngoài

• Giám sát chi tiêu chặt chẽ: Trẻ viển vông thường thiếu kỹ năng quản lý tiền và không quan tâm đến các con số, vì vậy trẻ cần được người lớn giám sát nhiều hơn trong việc chi tiêu,.
• Cấp tiền vừa đủ: Khi trẻ đi xem phim hoặc đi bơi cùng bạn bè, cha mẹ chỉ nên đưa vừa đủ số tiền cho các chi phí cụ thể đó.
• Tránh đưa tiền thừa: Đừng bao giờ hy vọng trẻ sẽ mang tiền thừa về nếu bạn đưa cho trẻ một tờ tiền mệnh giá lớn, vì trẻ có thể tiêu sạch hoặc cho bạn bè vay mà không suy nghĩ.

Giáo dục tài chính trong việc quản lý các mối quan hệ

• Kết nối bài học với tình bạn: Các bài học tài chính chỉ thực sự có ý nghĩa với trẻ viển vông nếu chúng được gắn liền với các mối quan hệ,.
• Thảo luận về động cơ đòi hỏi: Khi trẻ xin tiền mua đồ hoặc chiêu đãi bạn, hãy hỏi trẻ về mối quan hệ đằng sau yêu cầu đó (ví dụ: muốn chơi cùng bạn) và giúp trẻ tìm những cách khác để kết nối mà không nhất thiết phải tốn kém.
• Dạy về sự công bằng: Hãy trò chuyện để trẻ hiểu rằng một tình bạn thực sự không dựa trên việc ai là người chi tiền, và việc luôn trả tiền cho người khác ngược lại có thể khiến trẻ cảm thấy bị tổn thương về sau,.

Xây dựng kỹ năng tự chủ cho trẻ

• Yêu cầu nắm rõ chi tiết: Khi trẻ muốn tham gia hoạt động xã hội, hãy buộc trẻ phải tìm hiểu kỹ các chi tiết như chi phí là bao nhiêu và trẻ cần bao nhiêu tiền thực tế trước khi xin phép.
• Khen ngợi nỗ lực đúng đắn: Hãy dành lời khen khi trẻ biết quan tâm đến người khác một cách thông minh, giúp trẻ tự tin vào bản năng của mình nhưng vẫn có kỷ luật tài chính.

Thay vì cố gắng thay đổi bản tính hào phóng của trẻ, cha mẹ nên đóng vai trò là người hỗ trợ, tư vấn cho trẻ và hướng dẫn trẻ cách bảo vệ các giá trị tình bạn mà không để tiền bạc làm lệch lạc các mối quan hệ đó.

Cha mẹ nên làm gì để đồng hành cùng con?

Thay vì cố gắng “sửa” tính cách của trẻ, cha mẹ có thể chọn một cách tiếp cận nhẹ nhàng hơn. Hãy giữ lại sự ấm áp, sự hào phóng – những điều rất đẹp trong con – nhưng đồng thời giúp con hiểu rằng, yêu thương cũng cần đi kèm với những giới hạn rõ ràng về tiền bạc.

Mục tiêu không phải là biến con trở thành một người tính toán hay dè dặt trong các mối quan hệ. Điều quan trọng hơn là giúp con biết cách yêu thương đúng cách – nơi mà tình bạn không bị đo bằng tiền, và con không phải đánh đổi giá trị của mình để giữ lấy sự kết nối.

>> Đọc thêm: Con lấy trộm tiền của bố mẹ: Xử lý thế nào để con không lặp lại sai lầm?

Trong thực tế, không ít cha mẹ cảm thấy lúng túng khi dạy con về tiền, đặc biệt với những đứa trẻ sống nhiều bằng cảm xúc. Khi đó, một khoá học quản lý tài chính cá nhân bài bản có thể trở thành điểm tựa hữu ích. Không chỉ giúp cha mẹ hiểu rõ hơn về từng kiểu tính cách tài chính của trẻ, mà còn mang đến những phương pháp phù hợp để đồng hành cùng con, từ đó xây dựng một nền tảng quản lý tài chính cá nhân vững vàng cho cả gia đình. Khi cả nhà cùng có chung nền tảng tài chính, việc giáo dục con sẽ trở nên dễ dàng và hiệu quả hơn rất nhiều.

>> Tham khảo khoá học Quản lý tài chính thực chiến cho gia đình Việt Tại đây

Trẻ “người viển vông” không sai – chỉ là các em cần một cách tiếp cận khác trong quản lý tài chính cá nhân. Và vai trò của cha mẹ không phải là kiểm soát, mà là định hướng để con vừa giữ được trái tim ấm áp, vừa có khả năng bảo vệ chính mình trước tiền bạc.